TM: Ahşap el oymacılığının dünü ve bugününden bahsedebilir misiniz ?
Mehmet Toğrul: Klasik mobilyanın vazgeçilmezi olan ahşap el oymacılığı ağırlıklı olarak Ankara Siteler, İstanbul, Maraş, G.Antep ve Hatay da varlığını sürdüren bir el sanatıdır.Modern mobilyanın popülaritesinden önce vazgeçilmez olarak neredeyse her mobilya türünde yer alan, bugün ise azalsa da ilgi devam ediyor. Uzun ömürlü, masif ahşap ürünler tercih edenler halen vazgeçemiyor.

Bugün özellikle Sitelerde bu sanat dalının geleceği ile ilgili ciddi sorunlar mevcut. Ahşap el oymacılığına hakim yeni bir kuşak yetişmiyor. Yeni ustaların yetişmemesi usta-çırak ilişkisiyle devam eden bu işin geleceğine dair soru işaretleri oluşturuyor. Sitelerde bu alandaki en genç ustanın yaşının 40’a dayandığı düşünülürse sanırım hadise daha net anlaşılacaktır. Örneğin ben son 5 yıldır yanıma çırak alamadım. Bu yüzden Ankara Sitelerin tanınmasında ve bilinmesinde önemli rol oynayan el oymacılığının şu anda eleman sıkıntısı olduğu düşünülürse gelecekte daha büyük bir sorunla karşı karşıya olduğu aşikardır.

TM: Yurtdışında durum nasıl ?  Mehmet Toğrul: El oymacılığında Mısır ve İtalya gibi ülkeler bizden ileri. Özellikle Mısır menşeli ürünleri fuarlarda incelediğimde bunları bizde işleyecek ustaların çok zor bulunacağı şeklinde kanaat belirtmiştim. Ayrıca İtalya’nın da yine tasarım alanından gelen tecrübesiyle ürettiği ürünlerinin kalitesi çok yüksek. TM: Peki modası geçmiş bir el sanatından mı bahsediyoruz artık ?  Mehmet Toğrul: Kesinlikle hayır. Zaten en büyük yanılgı da burada. Kitlesel mobilya üretimi talebi gidermeye yönelik olarak zaten lazım. Fakat evine evladiyelik, antika değeri kazanabilecek gösterişli mobilya alan ve ve bu tarzdan hoşlanan büyük bir kesim mevcut. Yurtdışında çok canlı bir Pazar var. Ama desen tanımlamasında bulunacak, Türk motifleri ile İngiliz motiflerini ayırt edebilen, daha nitelikli insanların bu sahada olması gerekiyor.

TM: Açılım için neler yapılabilir ?
Mehmet Toğrul: Yurtdışı pazarının iyi analiz edilip üzerinde çalışılması lazım. Bakın halihazırda Türkiyeden yurtdışına genellikle İran, Azerbaycan, Dubai ve İsraile ahşap oymacılığına dayanan ürünler ihraç ediliyor. Fakat Amerika el oymacılığı ürünlerini genelde Çin üzerinden tedarik ediyor. Fakat yaptığımız incelemelerde bizim kalitemizdeki ürünlerin Çin pazarında daha pahalı olduğu noktasında. Yani el oymacılığına dayanan ürünleri yeterince tanıtabilirsek büyük pazarlara açılabiliriz.

Peki fabrikasyon oymacılık ve el oymacılığı arasında hangi farklar var ? Mehmet Toğrul: İlk başta değer olarak zaten ayrışıyor. Polyester kalıp olarak üretilenleri ve ahşap görünümü verilen plastik malzemeyi kenara bırakıyorum. Ahşap malzemenin CNC de işlenmesine gelirsek; Öncelikle ilk ürünü geliştirmek için el oymacılığına vakıf bir ustaya ihtiyaç var. Tasarımcının çizdiği ürünlerin CAD programlarından doğrudan CNC’ye aktarılması pek performanslı olmuyor. Çıkarılan bu prototip daha sonra 5 eksenli CNC Tezgahlarda işlenebilir ve işin % 80 bu tezgahlar aracılığıyla yapılabilir. Fakat CNC tezgahların rantabl olabilmesi için bin’i aşkın parçanın işlenmesi gerekiyor. Biz şirketimize KOSGEB desteğiyle CNC tezgah almak üzere müracaat ettik. İspanyadan gelen ekip ve KOSGEB uzmanlarının işyermizde inceleme yaptı, biz kapasitemizi anlattık. Bunun sonunda beher parçadan 5000 adetten az işlenmesi durumunda CNC tezgahın faydasının olmayacağı bize ifade ettiler. Yine Sitelerde CNC tezgah alan bazı işletmeler ise bu tezgahları maalesef eleman sıkıntısı nedeniyle verimli çalıştıramadılar.

TM: Peki nitelikli eleman sıkıntısına rağmen talebe nasıl cevap verilebiliyor ?
Mehmet Toğrul: Hatay ili bugün alternatif oldu. Bugün Hatay yöresinde sadece el oymacılığı yapan ve 30-40 kişi çalıştıran işletmeler var. Ve kalifiye eleman sıkıntısı nedeniyle Ankara Siteler başta olmak üzere Türkiyenin birçok yerinden buraya işlenmek üzere ahşap parça gidiyor. Mobilyanın kalbi olan bir bölgeden dışarı işlenmek üzere malzeme gidişi açıkcası pek hoş değil.